1-rasm. Kambag’allik reestridagi oilalar uchun hisoblangan ko’p o’lchovli kambag’allik indeksi (Ijtimoiy himoya milli agentligi ma’lumotlari asosida tayyorlandi)
O’zbekistonda: Kambag’allik va Ta’lim
1 Kirish
Tadqiqot maqsadi
Ushbu tadqiqot O’zbekistonda ta’lim va kambag’allik o’rtasidagi bog’liqlikni tahlil qilishga bag’ishlangan. PISA 2022, HBS 2024 va MICS 2021-2022 ma’lumotlaridan foydalanilgan.
Ta’limning kambag’allikni kamaytirishdagi roli borasidagi o’rganishlar muhim tadqiqot yo’nalishi sifatida e’tirof etiladi. So’nggi o’n yilliklarda tadqiqotlar ta’limning inson kapitalini oshirish, daromadlar o’rtasidagi tengsizlikni kamaytirish va ijtimoiy mobillikni rag’batlantirishda muhim o’ringa ega ekanligi butun dunyoda, xususan, Xitoy, Braziliya va Janubiy Afrika kabi rivojlanayotgan mamlakatlarda qilingan tadqiqotlarda o’z tasdig’ini topib kelmoqda (Dhanda (2024), Verner (2004), Rahman (2024)).
Global miqyosda, kambag’allik darajasi 1990-yildagi 43.6 foizdan 2023-yilda 10.2 foizga qisqarganiga qaramay( World Bank Open Data (2025)), rivojlanayotgan malakatlarda xususan qishloq hududlarida ta’lim olish imkoniyati cheklanganligi bo’yicha muammolar saqlanib qolmoqda (Xie, Sarntisart, and Uddin (2023); Spada, Fiore, and Galati (2023)). COVID-19 pandemiyasi davrida ta’limdagi tengsizlik yanada yanada yaqqolroq ko’rina boshladi va kuchaydi, bu esa ijtimoiy himoya va ta’lim sohalarida samarali siyosiy intervensiyalarning dolzarb zaruratini ko’rsatmoqda (Terzi, Unterhalter, and Suissa (2023); Beeson, Wildman, and Wildman (2024)).
Ushbu tadqiqotda biz quyidagi ma’lumot manbalaridan foydalangan holda tahlilni olib boramiz:
PISA dasturi yordamida O’zbekistonda 2022-yil 15-yoshli o’quvchilarning o’zlashtirish ko’rsatkichlari ma’lumotlaridan foydalanib, o’quvchilarning ta’lim ko’rsatkichlari va oilaning umumiy iqtisodiy holati o’rtasidagi bog’liqlikni o’rganamiz.
Milliy statistika qo’mitasining 2024-yilgi Uy xo’jaligi daromadlari va xarajatlari so’rovnomasidan o’quvchilar ta’lim olishi uchun xarajatlarni tahlil qilish uchun foydalaniladi.
UNICEF hamda Milliy Statistika Qo’mitasi tomonidan o’tkazilgan multiindikator klaster kuzatuvi (MICS) so’rovnomasidan oila a’zolarining o’quvchi ta’limidagi ishtirokini o’rganish uchun foydalaniladi.
Tahlil PISA 2022 tenglik ma’lumotlaridan kengroq ijtimoiy siyosat uchun diagnostika vositasi sifatida foydalanishni ko’zda tutadi. Asosiy maqsad O’zbekistonda 15 yoshli bolalar o’rtasida kambag’allik, demografik va uy sharoitlaridagi tafovutlar ta’limda: o’quvchilarning o’zlashtirish ko’rsatkichlarida qanday namoyon bo’lishini aniqlashdir.
Ushbu muammolarni tahlil qilish orqali hisobot ta’limdagi to’siqlarni bevosita bartaraf etishi va inson kapitalini shakllantirishga hissa qo’shishi mumkin bo’lgan maqsadli, dalillarga asoslangan ijtimoiy himoya siyosatiga oid takliflarni ishlab chiqishga qaratilgan.
2 Tahlil va natijalar
O’quvchilarning ta’lim ko’rsatkichlari va ular yashayotgan oilalarning ijtimoiy-iqtisodiy statusi
Kambag’allikni faqat monetar asoslarda emas, balki, ko’p o’lchamli miqyosda qaralganda, eng muhim omillardan biri bu ta’lim hisoblanadi. Iqtisodiy tadqiqotlar va ishlohotlar markazi hisoblagan Ko’p o’lchovli kambag’allik indeksi natijalariga ko’ra, kambag’allikka eng ko’p hissa qo’shayotgan omil bu ta’lim hisoblanadi CERR and UNDP Country Office in Uzbekistan (2023).
Xususan, 2025-yilning birinchi yarmida “Kambag’allik reestri” ma’lumotlari asosida hisoblangan ko’p o’lchovli kambag’allik indeksi natijalari ham ta’limdagi deprivatsiya ko’p o’lchovli kambag’allik indeksi hissa qo’shayotgan eng katta omil ekanligini ko’rsatadi.
Kambag’allikning ta’limga ko’rsatkichlariga ta’sirini baholash uchun ushbu hisobot asosiy tahliliy o’zgaruvchi sifatida PISA oilaning ijtimoiy-iqtisodiy statusi indeksidan (IIS) foydalanadi. IIS Iqtisodiy hamkorlik va taraqqiyot tashkiloti tomonidan yaratilgan murakkab indeks bo’lib, u o’quvchining ijtimoiy-iqtisodiy kelib chiqishini har tomonlama o’lchaydi hamda uchta asosiy tarkibiy qism asosida hisoblanadi:
- Ota-onalar ta’limi - ota-onalar erishgan eng yuqori ta’lim darajasi
- Ota-onaning kasbi - Ota-onaning eng yuqori kasbiy maqomi
- Uyda mavjud jihozlar - Oilaning boyligi va uydagi madaniy va ta’lim resurslaridan foydalanish imkoniyati (masalan, kitoblar soni, tinch o’quv joyiga kirish imkoniyati, internetga ulanish imkoniyati)
PISA natijalari ma’lumotlarini IIS indeksi nuqtayi nazaridan tahlil qilish orqali biz bolaning ijtimoiy-iqtisodiy kelib chiqishi uning bugungi kunda O’zbekistonda ta’lim olishi va o’zlashtirishi imkoniyatlariga qay darajada ta’sir qilishini aniq miqdoriy baholashimiz mumkin.
Ko’p o’lchovli kambag’allik indeksi (MPI)
PISA 2-daraja o’zlashtirish ko’rsatkichlari
PISA tizimida o’qish, matematika va tabiiy fanlar bo’yicha o’quvchilar o’zlashtirish ko’rsatkichlari o’rganilgan. Ushbu fanlar bo’yicha o’zlashtirish ko’rsatkichlari turli darajalarga bo’linadi, bunda 2-daraja matematika, o’qish va tabiiy fanlar bo’yicha o’quvchilar bilimini o’lchash uchun muhim asos bo’lib xizmat qiladi. Bu daraja shunchaki statistik ko’rsatkich emas, u o’quvchilarning jamiyatda faol ishtirok etishi va o’z hissasini qo’shishi uchun fundamental deb hisoblangan muhim ko’nikma va bilimlarni o’zlashtirishini ifodalaydi. IISi 1-detsilidagi oila o’quvchilarining o’qish, matematika va tabiiy fanlar bo’yicha 2-darajada o’zlashtirish darajasi 10-detsildagi oila o’quvchilariga nisbatan qariyb 3 barobar past ekanligini ko’rishimiz mumkin. O’zlashtirish darajasi IISning 7-detsilidan boshlab sezilarli oshib bormoqda. IIS ning barcha detsillarida shahar hududida yashovchi o’quvchilar qishloqlarda yashovchi o’quvchilarga nisbatan o’qish, matematika va tabiiy fanlar bo’yicha 2-darajada o’zlashtirish darajasi yuqori ekanligini ko’rsatadi. Ayniqsa o’qish darajasida, shahar hududida yashovchi o’quvchilar qishloqlarda yashovchi o’quvchilarga nisbatan IIS barcha detsillarida yaxshi o’zlashtirmoqda. Matematika va tabiiy fanlarda esa, IIS ning birinchi detsildan boshlab farqlar juda kam, o’zlashtirish darajasidagi farqlar asosan IISning yuqori detsillarida ko’rinadi. O’zbekistonda IIS ning barcha detsillarida matematika fanidan o’g’il bolalar qiz bolalarga nisbatan o’zlashtirishi yuqori. O’qish borasida esa qiz bolalar o’g’il bolalarga nisbatan yaxshiroq o’zlashtirmoqda. Tabiiy fanlarda esa, dastlabki detsillarda o’g’il bolalar, yuqori detsillarda esa qiz bolalar yaxshiroq o’zlashtirgan. Bu yerda ham 2-rasmda qayd etilganidek, IISning 1-detsilidagi oila farzandlari boshqalarga nisbatan ancha past natijani qayd qilgan hamda o’zlashtirish darajasi ikkala jins bo’yicha ham IISning 7-detsilidan boshlab o’sib bormoqda.
2-rasm. 2-darajaga erishgan o’quvchilar ulushi: IIS detsillari kesimida (PISA 2022, O’zbekiston)
3-rasm. 2-darajaga erishgan o’quvchilar ulushi: aholi yashash punkti tipi kesimida
4-rasm. 2-darajaga erishgan o’quvchilar ulushi: jins kesimida
O’quvchilarga uyda mavjud sharoitlar va oilaning ijtimoiy-iqtisodiy statusi
O’quvchilar ta’lim olishida ularga uyda yaratib berilayotgan sharoit muhim ahamiyat kasb etadi. Ayniqsa, hozirgi zamonaviy texnologiyalar ta’limda keng qo’llanilayotgan sharoitda, o’quvchilarga uyda ta’lim olish uchun yaratib berilayotgan shart-sharoitlarning ahamiyati yana oshdi.
PISA savolnomasi asosida quyidagi savollarga o’quvchilarning javoblari IIS detsillari bo’yicha tahlil qilindi:
- O’z xonasi bormi?
- O’qish uchun kompyuteri (planshet, noutbuk) bormi?
- Ta’lim dasturiy ta’minotlaridan foydalanadimi?
- Uyda internet bormi?
5-rasm. O’quvchilar ta’lim olishi uchun uy sharoitlari: IIS detsillari kesimida
Muhim topilma
IISning 1-detsilidagi oila farzandlarining taqriban uchdan bir qismida uyida kompyuter, planshet kabi bilim olish jarayonida qo’llanishi mumkin bo’lgan elektron vositalar mavjud bo’lsa, 10-detsilda bu ko’rsatkich qariyb 90%ni tashkil qiladi. Eng katta farqlar o’qish uchun kompyuterning mavjudligi, ta’limga oid dasturiy ta’minotlaridan foydalanish va uy internetga ulanganligida kuzatiladi. O’quvchilar uchun o’z xonasining mavjudligi IIS detsillari bo’yicha taqsimotida tengsizlik qolgan ko’rsatkichlarga nisbatan kamroq.
Kompyuter mavjudligi: shahar/qishloq kesimida
6-rasm. Kompyuter mavjudligi: aholi yashash punkti tipi va IIS detsillari kesimida
Izoh: Kompyuter mavjudligidagi farqlar aholi yashash punktlar tipini hisobga olganda yanada oshgan: 1 va 2-detsillarda qishloqdagi o’quvchilarda kompyuterning mavjudligi shaharlik tengdoshlariga qaraganda sezilarli darajada past. 7, 8 va 9-detsillarda ham shaharda istiqomat qiluvchi o’quvchilarda kompyuter mavjudligi darajasi yuqori.
O’quvchilarga ta’lim olish uchun xarajatlar, oila a’zolarning o’qish jarayonidagi ishtiroki va oilaning ijtimoiy iqtisodiy ahvoli
Milliy statistika qo’mitasining 2024-yilgi Uy xo’jaligi daromadlari va xarajatlari so’rovnomasiga ko’ra, jon boshiga daromad detsillari bo’ylab bir o’quvchiga to’g’ri keluvchi xarajatlari oshib boradi: eng quyi detsildagi oilalar bir o’quvchi uchun qiladigan xarajat eng yuqori detsildagi oilalarga qaraganda 2 barobar kam.
Daromad detsillari bo’ylab umumiy maktab ta’limining umumiy iste’mol xarajatlaridagi ulushi qaralganda: 2-detsildan 9-detsilgacha ko’rsatkich sezilarli darajada farq qilmaydi, ammo eng quyi detsilda maktab ta’limi xarajatlarining ulushi nisbatan ancha yuqori 28% ni tashkil qiladi. Eng yuqori detsilda esa, bu ko’rsatkich nisbatan kam 14.3% ni tashkil qiladi. Ya’ni daromadning boshqa detsillari (2-9-detsillar) bilan solishtirganda, daromadning quyi detsilidagi oilalarda maktab ta’limi uchun qilingan xarajatlar boshqa xarajatlarni siqib chiqarayotgan bo’lishi mumkin.
7-rasm. O’quvchilar ta’lim olishi uchun xarajatlar va ushbu xarajatlarning umumiy iste’mol xarajatlaridagi ulushi (Uy xo’jaligi daromadlari va xarajatlari so’rovnomasi, 2024)
Ta’lim xarajatlarining jinsiga ko’ra qiyoslansa: o’g’il bolalarga va qiz bolalarga qilingan xarajatlar o’rtasida sezilarli farq yo’q (1-Ilova). Lekin, aholi yashash punktlari tipiga ko’ra solishtirilsa, shaharda yashovchi o’quvchilarga qilingan xarajatlar qishloq hududida yashovchi o’quvchilarga nisbatan daromadning barcha detsillari bo’ylab sezilarli darajada yuqori, hamda ushbu farq daromad detsillari oshgani sari o’sib boradi (1-Ilova).
O’quvchilarning akademik o’zlashtirishining muhim omillaridan biri bu o’quvchilarning o’qish jarayonida oila a’zolarning ishtiroki hisoblanadi. UNICEF hamda Milliy Statistika Qo’mitasi tomonidan o’tkazilgan multiindikator klaster kuzatuvi (MICS) so’rovnomasi asosida to’rtta asosiy ko’rsatkich tahlil qilindi: uyda bolalar kitoblari soni, uy vazifasiga yordam berish darajasi, maktab yig’ilishlarida qatnashish va o’qituvchilar bilan bolalarning o’zlashtirishini muhokama qilish (2-Ilova).
Natijalar shuni ko’rsatadiki, ota-onalarning ta’lim jarayonidagi ishtiroki umuman olganda yuqori va farovonlik detsillari bo’ylab sezilarli darajada farq qilmaydi. Maktab yig’ilishlarida qatnashish va o’qituvchilar bilan suhbatlar barcha detsillarda 90–100% atrofida bo’lib, bu ijtimoiy-iqtisodiy holatdan qat’i nazar rasmiy maktab faoliyatida deyarli universal ishtirokni ko’rsatadi. Ota-onalarning ta’limdagi ishtirokini ko’rsatuvchi boshqa ko’rsatkichlar ham yuqori va farovonlik detsillari bo’ylab sezilarli darajada farq qilmaydi. O’g’il bolalar qizlarga qaraganda biroz ko’proq uy vazifasiga yordam oladi, ammo boshqa ko’rsatkichlarda o’quvchilarning jinsiga bog’liq farqlar yo’q. Xuddi shunday, shahar va qishloq xo’jaliklari barcha o’lchovlar bo’yicha o’xshash darajadagi ota-onalar jalb etilishini namoyish etadi. Umuman olganda, ushbu topilmalar O’zbekiston ta’limda ota-onalarning ishtirok etish darajasi nisbatan tekis taqsimlanganini ko’rsatadi.
Yuqori iqtisodiy farovonlikka ega bo’lgan hamda quyi iqtisodiy farovonlikka ega bo’lgan oiladagi o’quvchilarning o’zlashtirish darajasidagi farqlarni tushuntirishda maktabdagi ta’lim sifatining ahamiyati
Ma’lumki, o’quvchilarning o’zlashtirishidagi yana bir muhim omil bu maktabdagi ta’lim sifati hisoblanadi. Tadqiqotning ushbu qismida, nisbatan farovonligi yuqori va nisbatan farovonligi past oilalardagi o’quvchilarning o’zlashtirishadigi farqlarni tushuntirishda maktabdagi ta’lim sifatining ahamiyati o’rganiladi1.
Buning uchun Oaxaka-Blaynder (ingliz tilida Oaxaca-Blinder) dekompozitsiya usuli2 yordamida maktabdagi ta’lim sifatining o’zlashtirishdagi farqlarga hissasini baholash mumkin. Bunda boy va kambag’al oilalardagi o’quvchilarning matematika fanidan o’zlashtirish darajasidagi farqlarga e’tibor beriladi.
8-rasm. Oaxaka-Blaynder dekompozitsiyasi
Asosiy natija
Tahlil natijalariga ko’ra, boy va kambag’al oilalardagi o’quvchilarning o’zlashtirish darajasidagi farqlar asosan maktabdagi ta’lim sifati darajasi (o’rtacha o’zlashtirish) farqlar bilan tushuntirish mumkin. Xususan, PISA so’rovnomasiga ko’ra, boy va kambag’al oilalardagi o’quvchilarning matematika fanidan o’zlashtirish darajasidagi o’rtacha 27.8 ballni tashkil qilgan bo’lsa, ushbu farqning qariyb 50%idan ortig’i maktabdagi ta’lim sifati bilan tushuntirilishi mumkin.
Tahlilning yana bir muhim natijalaridan biri bu boy va kambag’al oilalardagi o’quvchilar o’rtasidagi farqlar qishloqdagi o’quvchilarning nisbatan yuqori o’zlashtirishi hisobiga kamaymoqda. Demak, shaharda yashovchi o’quvchilarning qishloqdagi o’quvchilarga nisbatan yaxshi o’zlashtiriyotgani haqida tavsifiy natijalar aslida aholi yashash punkti tipidan boshqa omillarning notekis taqsimlanganligi tufayli bo’lishi mumkin.
3 Xulosa va tavsiyalar
Ushbu tadqiqotda O’zbekistonda ta’lim va kambag’allik o’rtasidagi bog’liqlikni tahlil qilindi. Tadqiqot natijalari quyidagi asosiy xulosalarni ko’rsatdi:
Ijtimoiy-iqtisodiy status ta’siri
Oilaning ijtimoiy-iqtisodiy statusiga o’quvchilarning akademik natijalariga sezilarli o’zgarib borgan: nisbatan yuqori ijtimoiy-iqtisodiy statusga ega oilalarning farzandlari, nisbatan quyi ijtimoiy-iqtisodiy statusga ega oilalarning farzandlariga nisbatan o’zlashtirish darajada yuqori.
Shahar-qishloq tengsizligi
Barcha IIS detsillari bo’ylab shahar hududida yashovchi o’quvchilar qishloq hududidagi tengdoshlaridan yuqori natijalar ko’rsatmoqda. Bu farq ayniqsa o’qish ko’rsatkichlarida yaqqol namoyon bo’ladi.
Uy sharoitlaridagi farqlar
Kompyuter, internet va ta’lim dasturiy ta’minotlariga ega bo’lish darajasi IIS detsillari bo’ylab keskin farqlanadi. 1-detsildagi oila farzandlarining uchdan bir qismida kompyuter mavjud bo’lsa, 10-detsilda bu ko’rsatkich 90%ni tashkil qiladi.
Maktab ta’lim sifati
Oaxakaa-Blaynder dekompozitsiyasi natijalari shuni ko’rsatadiki, boy va kambag’al oilalardagi o’quvchilar o’rtasidagi o’zlashtirish farqining 50%dan ortig’i maktabdagi ta’lim sifati bilan tushuntiriladi.
Ota-onalar ishtiroki
Ota-onalarning ta’lim jarayonidagi ishtiroki barcha ijtimoiy-iqtisodiy guruhlarda nisbatan teng va yuqori darajada ekanligi ijobiy holat hisoblanadi.
Amaliy tavsiyalar
Maktablararo ta’lim sifati tengsizligini kamaytirish:
- Nisbatan quyi ijtimoiy-iqtisodiy statusga ega oila farzandlari o’rtacha o’zlashtirish ko’rsatkichi past bo’lgan maktablarda ta’lim olayotganini hisobga olish lozim. Shu ma’noda, o’rtacha akademik ko’rsatkichlari past bo’lgan maktablarda ta’lim sifatini yaxshilash nafaqat ta’lim tizimi islohoti sifatida balki ijtimoiy himoya siyosati sifatida ham muhim hisoblanadi.
Mavjud imtiyozlarning tizimli tadbiq etilishini ko’rsatuvchi yagona monitoring platformasini yaratish:
- Mavjud qonunchilik normalariga ko’ra daromad past aholi farzandlari uchun ta’lim imtiyozlari mavjud
- Masalan, O’zbekiston Respublikasining 258-sonli farmoniga ko’ra, Ijtimoiy reyestrga kiritilgan oila farzandlari uchun 12 xil ta’limga oid imtiyozlar ko’zda tutilgan (3-Ilova)
- Bu imtiyozlarning tizimli tadbiq etilishini ko’rsatuvchi yagona monitoring platformasini yaratish maqsadga muvofiq
- Bu platforma oila farzandlari uchun ta’lim imtiyozlaridan foydalanish darajasini hududlar va aholining boshqa demografik ko’rsatkichlari kesimida foydalanish darajasini kuzatish mumkin bo’ladi
4 Ilovalar
1-Ilova: HBS Ta’lim xarajatlari
1.1. Ta’lim xarajatlari: jins kesimida
9-rasm. Bir o’quvchiga to’g’ri keluvchi o’rtacha ta’lim xarajati: jon boshiga daromad detsillari va jins kesimida (Uy xo’jaligi daromadlari va xarajatlari so’rovnomasi, 2024)
1.2. Ta’lim xarajatlari: shahar/qishloq kesimida
10-rasm. Bir o’quvchiga to’g’ri keluvchi o’rtacha ta’lim xarajati: jon boshiga daromad detsillari va aholi yashash punkti tipi kesimida (Uy xo’jaligi daromadlari va xarajatlari so’rovnomasi, 2024)
1.3. Darslik va kantselyariya xarajatlari: shahar/qishloq kesimida
11-rasm. Darslik va kantselyariya xarajatlari: jon boshiga daromad detsillari va aholi yashash punkti tipi kesimida (Uy xo’jaligi daromadlari va xarajatlari so’rovnomasi, 2024)
2-Ilova: MICS Ma’lumotlari Tahlili
Farovonlik detsillari bo’yicha asosiy ko’rsatkichlar
12-rasm. Kitoblarning o’rtacha soni (interaktiv)
13-rasm. Uy vazifasiga yordam berish darajasi (interaktiv)
14-rasm. Maktab yig’ilishida qatnashish darajasi (interaktiv)
15-rasm. Bola progressini muhokama qilish (interaktiv)
16-rasm. Barcha MICS ko’rsatkichlari birgalikda
Jins bo’yicha tahlil
Shahar/Qishloq bo’yicha tahlil
3-Ilova: Ijtimoiy reestrga kiritilgan oilalar uchun ta’lim sohasidagi imtiyozlar
PF-258, 26.12.2025 asosida
MUHIM IZOHLAR:
- Yuqoridagi barcha imtiyozlar Ijtimoiy reestrning uchala toifasi uchun amal qiladi:
- Davlat ta’minotidagi oila
- Kambag’al oila
- Kambag’allik chegarasidagi oila (12 oy davomida)
- “Kambag’allik chegarasidagi oila” toifasidagi oilalar uchun imtiyozlar ular reestrga kiritilgan sanadan 12 oy davomida qo’llaniladi.
- Imtiyozlardan foydalanish uchun oilaning Ijtimoiy reestrga kiritilganligi tasdiqlanishi kerak.
5 Ma’lumotlar manbalari
References
Beeson, Morgan, Josephine M. Wildman, and John Wildman. 2024. “Does Tackling Poverty Related Barriers to Education Improve School Outcomes? Evidence from the North East of England.” Economics Letters 236 (March): 111614. https://doi.org/10.1016/j.econlet.2024.111614.
CERR and UNDP Country Office in Uzbekistan. 2023. Uzbekistan, Pilot Multidimensional Poverty Index. 2023.
Dhanda, Vian. 2024. “The Role of Education in Reducing Poverty and Social Inequality.” Journal of Research in Vocational Education 6 (9): 27–30. https://doi.org/10.53469/jrve.2024.6(09).08.
Rahman, Md Mahbubur. 2024. “The Role of Education in Reducing Poverty and Social Inequality.” International Journal of Science and Research, advance online publication, 2024. https://doi.org/10.21275/sr24329223914.
Spada, Alessia, Mauro Fiore, and Antonino Galati. 2023. “The Impact of Education and Culture on Poverty Reduction: Evidence from Panel Data of European Countries.” Social Indicators Research, 2023, 1–14. https://doi.org/10.1007/s11205-023-03155-0.
Terzi, Lorella, Elaine Unterhalter, and Judith Suissa. 2023. “Philosophical Reflections on Child Poverty and Education.” Stud Philos Educ 42 (1): 49–63. https://doi.org/10.1007/s11217-022-09865-1.
Verner, Dorte. 2004. “Education and Its Poverty-Reducing Effects: The Case of Paraiba, Brazil.” Research Papers in Economics, 2004.
World Bank Open Data. 2025. 2025.
Xie, Xiaowen, Saran Sarntisart, and Md. Nasir Uddin. 2023. “The Impact of Education Investment on Regional Poverty Alleviation, Dynamic Constraints, and Marginal Benefits: A Case Study of Yunnan’s Poor Counties.” Economies 11 (2): 42. https://doi.org/10.3390/economies11020042.
Footnotes
Berilgan tahlillarda shartli ravishda, nisbatan farovonligi yuqori bo’lgan oilalarni (5-kvintil) “boy oila”lar deb ataladi. Nisbatan farovonlik darajasi past oilalarni esa “kambag’al oila”lar deb ataladi.↩︎
Oaxaka-Blaynder dekompozitsiyasi usuli qo’llanganda metodologik nuqtai nazaridan o’zgaruvchilarning endogen mustaqil o’zgaruvchilarni baholashdagi noxolislik muammosi saqlanib qoladi. Masalan, xususiy repetitorga borish boshqa biz kuzatmayotgan omillar ta’sirida yuz berayotgan bo’lishi mumkin. Ushbu kuzatilmagan o’zgaruvchilar o’z o’rnida o’quvchining matematikadan o’zlashtirishiga ta’sir qilayotgan bo’lishi mumkin.↩︎